Iran grozi rezygnacją z MŚ 2026. Co może zrobić FIFA? Kto otrzyma „dziką kartę”?
Do rozpoczęcia MŚ 2026 pozostały trzy miesiące, a na ten moment nie jest jasne, jakie drużyny na nim zagrają. I wcale nie chodzi o kwestię baraży. Chodzi o Iran, który z wiadomych względów grozi wycofaniem się z turnieju. Co FIFA może zrobić w takiej sytuacji? Kto potencjalnie zajmie miejsce reprezentacji Iranu?
Iran coraz bliżej wycofania się z MŚ 2026
Coraz bardziej prawdopodobne wydaje się, że reprezentacja Iranu zrezygnuje z udziału w MŚ 2026. Jest to rzecz jasna motywowane bieżącą sytuacją polityczną, a potwierdzeniem tego mogą być słowa irańskiego ministra sportu Ahmada Donyamaliego, cytowanego przez RTE.
– Skoro ten skorumpowany rząd zamordował naszego przywódcę, nie mamy żadnych warunków, na jakich moglibyśmy uczestniczyć w mundialu. W obliczu złośliwych działań podjętych przeciwko Iranowi, w ciągu 8-9 miesięcy wymuszono na nas dwie wojny, w których zginęło kilka tysięcy naszych ludzi. Dlatego zdecydowanie nie mamy możliwości uczestniczenia w ten sposób – mówił.
Iran na MŚ 2026 trafił do grupy G, w której miał zagrać z Nową Zelandią (15.06), Belgią (21.06) i Egiptem (26.06). Co więc w sytuacji, gdy rezygnacja stanie się faktem?
Regulacje FIFA
Podstawą prawną dla wszelkich działań FIFA w tej sytuacji jest Artykuł 6 Regulaminu Mistrzostw Świata 2026, zatytułowany „Wycofanie się, nieodegranie meczu, mecz przerwany i zastępstwo”. Przepis ten daje światowej federacji szerokie pole manewru.
Artykuł 6.7 i zasada uznaniowości
Zgodnie z Artykułem 6.7, „FIFA podejmuje decyzję w tej sprawie według własnego uznania i podejmuje wszelkie działania, jakie uzna za konieczne”. Kluczowe znaczenie ma tu zapis, że „FIFA może zdecydować o zastąpieniu danej organizacji członkowskiej inną organizacją”.
Brak sztywnego algorytmu wyboru następcy pozwala prezydentowi Gianniemu Infantino na podejmowanie decyzji o charakterze polityczno-strategicznym. Choć tradycja sportowa nakazuje, aby miejsce zwolnione przez zespół z danej konfederacji zajęła inna drużyna z tego samego regionu (w tym przypadku AFC), regulamin nie nakłada takiego obowiązku w sposób kategoryczny.
Najbardziej logicznym i sprawiedliwym sportowo rozwiązaniem jest przyznanie miejsca Iranu innej drużynie z konfederacji AFC, aby zachować ustalony parytet 8,5 miejsca dla Azji w rozszerzonym, 48-zespołowym formacie. Kto zatem formalnie mógłby na tym skorzystać?
Dwa potencjalne scenariusze – Irak i Zjednoczone Emiraty Arabskie
Irak jest obecnie postrzegany jako faworyt do zajęcia miejsca Iranu. Wynika to z faktu, że reprezentacja tego kraju dotarła najdalej w procesie eliminacji spośród drużyn, które jeszcze nie uzyskały bezpośredniego awansu. Irak wygrał dwumecz barażowy ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi (3:2 w dwumeczu w listopadzie 2025 r.), co dało mu prawo do gry w barażu interkontynentalnym.
Głównym argumentem za Irakiem jest jego gotowość sportowa i status „zespołu w poczekalni”. Ale żeby nie było tak kolorowo – sytuacja Iraku również jest skomplikowana przez trwający konflikt.
Selekcjoner Graham Arnold jest obecnie uwięziony w Zjednoczonych Emiratach Arabskich z powodu zamknięcia przestrzeni powietrznej, a większość jego sztabu i zawodników z ligi krajowej nie może opuścić Bagdadu. Irak oficjalnie zwrócił się do FIFA o przełożenie ich barażu interkontynentalnego z Boliwią lub Surinamem, zaplanowanego na 31 marca w Monterrey. Jeśli Iran wycofa się przed tą datą, FIFA mogłaby przenieść Irak bezpośrednio do Grupy G, co uprościłoby strukturę baraży.
Jeśli Irak nie byłby w stanie podjąć rywalizacji lub gdyby FIFA zdecydowała się na wybór oparty na najwyższym rankingu spośród niezakwalifikowanych drużyn azjatyckich, beneficjentem mogłyby zostać Zjednoczone Emiraty Arabskie. ZEA zajmują 58. miejsce w rankingu FIFA (stan na marzec 2026 r.) i są najwyżej sklasyfikowaną drużyną AFC bez biletu na MŚ 2026.
W trzeciej rundzie eliminacji ZEA zajęły trzecie miejsce w grupie A, właśnie za Iranem i Uzbekistanem. Choć przegrali bezpośrednią rywalizację z Irakiem o baraż interkontynentalny, ich pozycja w rankingu i stabilność infrastrukturalna są atrakcyjną alternatywą dla FIFA.
Scenariusze mniej realne
Choć potencjalny awans Iraku lub ZEA wydaje się najbardziej naturalny, Artykuł 6.7 daje Infantino uprawnienia niemal monarchiczne.
W dobie 48-zespołowego turnieju, aspekt komercyjny jest dla FIFA priorytetem. W The Times i The Guardian pojawiły się spekulacje, że w obliczu potencjalnej rezygnacji Iranu, FIFA mogłaby spróbować włączyć do turnieju reprezentacje Chin lub Indii.
Chociaż oba te kraje zajmują odległe pozycje w rankingu i odpadły we wczesnych fazach eliminacji, ich potencjał oglądalności mógłby zrekompensować straty finansowe wynikające z wycofania się Iranu. Scenariusz ten jest jednak skrajnie kontrowersyjny i mógłby doprowadzić do buntu innych federacji.
Jeśli oficjalne wycofanie nastąpi zbyt późno, by logistycznie zorganizować zastępstwo (np. w maju 2026 r.), FIFA może zdecydować o pozostawieniu grupy G w składzie trzyzespołowym. Wszystkie mecze Iranu zostałyby zweryfikowane jako walkowery 0-3 na korzyść rywali, lub wyniki te zostałyby całkowicie anulowane, a z grupy awansowałyby dwie najlepsze drużyny spośród Belgii, Egiptu i Nowej Zelandii.
Jak było w przeszłości?
FIFA rzadko mierzy się z wycofaniem drużyny po losowaniu grup, ale historia zna przypadki, które kształtują obecne myślenie urzędników z Zurychu.
- MŚ 1950 I SERIA REZYGNACJI – z udziału w MŚ 1950 zrezygnowały m.in. Indie i Francja (powołując się na koszty podróży). Wtedy FIFA nie zdołała znaleźć zastępców na czas i turniej odbył się w okrojonym składzie.
- EURO 1992 I JUGOSŁAWIA – reprezentacja Jugosławii została wykluczona na kilka dni przed startem z powodu sankcji ONZ związanych z wojną na Bałkanach. Miejsce to zajęła Dania (która zajęła 2. miejsce w grupie eliminacyjnej za Jugosławią) i ostatecznie wygrała cały turniej.
